Nederland wil in 2050 volledig circulair zijn. Maar hoe ziet een circulaire toekomst eruit? Welke rol spelen plastics daarin? En hoe gaan we om met de verschillende belangen, waarden en perspectieven die rondom dit onderwerp bestaan?
In opdracht van het Planbureau voor de Leefomgeving begeleidde en modereerde Futureconsult verschillende interviews en workshops rondom de toekomst van circulair plastic. Samen met beleidsmakers, producenten, recyclers en maatschappelijke organisaties onderzochten we hoe verschillende partijen kijken naar een circulaire plasticketen in 2050, en welke spanningen en gedeelde ambities daarbij naar voren komen.
Complex vraagstuk, uiteenlopende toekomsten
Plastic is overal te vinden in onze samenleving. Het is goedkoop, veelzijdig en praktisch, maar het zorgt tegelijkertijd voor grote maatschappelijke en ecologische uitdagingen. Denk hierbij aan afvalstromen, microplastics, afhankelijkheid van fossiele grondstoffen en de vraag hoe we productie en consumptie kunnen verduurzamen.
Samen met het PBL onderzochten we in dit project welke verschillende toekomstbeelden bestaan rondom circulair plastic. Het doel was niet om tot één ‘juiste’ visie te komen, maar om inzicht te krijgen in de uiteenlopende perspectieven die leven binnen het maatschappelijke debat. Door die perspectieven systematisch naast elkaar te zetten, werden gedeelde uitgangspunten, fundamentele verschillen en belangrijke beleidsdilemma’s zichtbaar. Daarmee levert het onderzoek concrete aanknopingspunten op voor toekomstig beleid en besluitvorming rond circulaire plastics.
Focusgroepen
Samen met het PBL hebben we verschillende interviews en focusgroepen georganiseerd met maatschappelijke organisaties, producenten, recyclaars en beleidsmakers. In elke focusgroep bespraken de deelnemers vier mogelijke visies op circulair plastic in 2050, die in de afbeelding van het assenkruis weergegeven zijn. Dit deden ze aan de hand van de Causal Layered Analysis (CLA) methode. Met CLA konden de diepere lagen van de visies onderzocht worden, door te kijken naar huidige problemen, trends en toekomstbeelden, maar ook naar het onderliggende systeem, de wereldbeelden en waarden.
Vervolgens gingen deelnemers het gesprek met elkaar aan over de visies, hun rol in de visievorming en wat hun behoefte is in een langetermijnvisie op circulair plastic. Het doel was hierbij om de onderliggende aannames, overeenkomsten, spanningen en beleidsimplicaties van de vier toekomstbeelden te verkennen.
De kracht van participatieve toekomstverkenning
Dit project combineerde inhoudelijke diepgang met het samenbrengen van uiteenlopende perspectieven. Deelnemers ontdekten dat achter ogenschijnlijk technische discussies vaak verschillende overtuigingen schuilgaan. Door met elkaar in gesprek te gaan, ontstond meer begrip voor elkaars positie en meer zicht op mogelijke gezamenlijke oplossingsrichtingen. Dit laat zien hoe belangrijk participatieve toekomstverkenning is bij complexe transitievraagstukken. Juist wanneer belangen verschillen en de toekomst onzeker is, helpt het om samen verschillende toekomsten te verkennen en hierover het gesprek te voeren.
Samen werken aan toekomstgerichte keuzes
De inzichten uit het traject zijn meegenomen in de uiteindelijke publicatie van het PBL over visies op de circulaire economie. Benieuwd naar de publicatie? Bekijk het rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving hier: Visies op de circulaire economie – PBL
Wil je zelf ook een participatief toekomstverkenningstraject starten? Of externe begeleiding van workshops en interviews met een diverse groep stakeholders? Neem dan contact met ons op via info@futureconsult.nl of bel 020-3203100.